مدیریت ریسک‌های فناورانه در سازمان‌های شهری هوشمند: چالش‌ها و راهکارها (مطالعه موردی: شهرداری تبریز)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

راضیه قاسم زاده ¹

محمد حسن یزدانی ²

اقبال سبحانی ³

¹ گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

² دانشگاه محقق اردبیلی

³ کارشناسی ارشد شهرسازی، گرایش برنامه ریزی شهری مدرس دانشگاه جیهان واحد سلیمانیه

https://doi.org/10.22067/jgusd.2026.96062.1559

چکیده

مدیریت ریسک‌های فناورانه در سازمان‌های مدیریت شهری هوشمند: چالش‌ها و راهکارها (مطالعه موردی: شهرداری تبریز)

چکیده

شهرهای هوشمند که نتیجه رشد سریع شهرنشینی و نیاز به توسعه پایدار هستند، برای تحقق اهداف خود به برنامه‌ریزی دقیق، استراتژی منسجم و زیرساخت‌های پیشرفته نیاز دارند. هرچند این شهرها مزایای فراوانی برای ساکنان فراهم می‌کنند، اما با چالش‌هایی چون ازدحام ترافیک، کمبود منابع آب و انرژی، تهدیدهای امنیتی و حریم خصوصی، آلودگی هوا و تغییرات اقلیمی مواجه‌اند. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و به روش توصیفی-پیمایشی با رویکرد کمی انجام شده است. هدف اصلی شناسایی ریسک های فناورانه در شهرداری تبریز در سازمان های متولی مدیریت شهری است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته‌ای بود که در دو بعد «احتمال وقوع» و «میزان تأثیر» ریسک‌های فناورانه طراحی شد. جامعه آماری شامل کارشناسان و مدیران حوزه فناوری و هوشمندسازی شهرداری تبریز بوده و با روش نمونه‌گیری در دسترس و تعداد 73 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب و اطلاعات گردآوری شد. داده ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. مقایسه نهایی رتبه‌بندی مؤلفه‌ها نشان داد که از نظر احتمال وقوع، اولویت تهدیدها به‌ترتیب شامل تجهیزات حمل‌ونقل (95/0)، دوربین‌های هوشمند(91/0)، شبکه‌های هوشمند (88/0) و نرم‌افزارهاست (87/0)، درحالی‌که از نظر میزان اثرگذاری، اولویت‌ها به ترتیب شبکه‌های هوشمند (88/0)، تجهیزات حمل‌ونقل (85/0)، نرم‌افزارها (76/0) و دوربین‌های هوشمند(76/0) می‌باشند. این همپوشانی نسبی در دو بُعد وقوع و اثرگذاری نشان می‌دهد که ریسک‌های فناورانه در شهرداری تبریز عمدتاً در حوزه‌هایی متمرکزند که بیشترین وابستگی به فناوری اطلاعات و ارتباطات دارند.

واژگان کلیدی: مدیریت شهری، ریسک های فناورانه، شهر هوشمند، چالش ها

کلیدواژه‌ها

مدیریت شهری

ریسک های فناورانه

شهر هوشمند

چالش ها

راهکارها

موضوعات

• برنامه ریزی شهری

---

عنوان مقاله English

Technological Risk Management in Smart Urban Management Organizations: Challenges and Solutions (Case Study: Tabriz Municipality)

نویسندگان English

Razieh ghasemzadeh ¹

mohammad hasan yazdani ²

eghbal sobhani ³

¹ Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran

² University of Mohaghegh Ardabili

³ Master of Urban Development, Urban Planning Major Lecturer, Ceyhan University, Sulaymaniyah Branch

چکیده English

In the case of Tabriz Municipality, the expansion of smart city projects has highlighted the need for an effective technological risk management framework. This study seeks to identify, evaluate, and prioritize these risks to support resilient and sustainable urban governance.

The study adopts an applied–descriptive research design with a quantitative approach. Data were collected through a structured questionnaire developed by the researchers, focusing on two main dimensions: the probability of occurrence and the impact level of technological risks. Eight indicators were analyzed—software, authentication, smart networks, big data, transportation equipment, smart cameras, operating systems, and cybersecurity. The statistical population consisted of 73 experts and managers from Tabriz Municipality. Data analysis was conducted using SPSS and AMOS software, employing descriptive statistics, one-sample t-tests, and second-order confirmatory factor analysis to validate the research model.

Findings revealed that the mean values for the probability of technological risks were generally higher than those for their impact, indicating that participants perceived these risks as highly likely but only moderately damaging. Among the indicators, transportation equipment (0.95), smart cameras (0.91), smart networks (0.88), and software (0.87) had the highest probability scores. Regarding impact, smart networks (0.88), transportation equipment (0.85), software (0.76), and smart cameras (0.76) ranked highest. Model fit indices (RMSEA = 0.053 for impact and RMSEA = 0.061 for probability) confirmed the validity and reliability of the analysis. The results demonstrate that Tabriz Municipality faces significant technological risks in its transition toward a smart city. While the probability of such risks is high, mitigation and preparedness levels remain inadequate. This imbalance reflects the municipality’s limited institutional readiness and lack of comprehensive risk management policies. Strengthening technical capacities, enhancing cybersecurity systems, integrating risk management frameworks across departments, and promoting inter-organizational collaboration are essential for improving resilience and ensuring sustainable smart urban governance.

کلیدواژه‌ها English

Urban Management

Technological Risks

Smart City

Challenge

Solutions